March 18, 2026 l Pilipino Mirror
Ang panawagan ng Financial Executives Institute of the Philippines (FINEX) na payagan ang pansamantalang suspensyon ng excise tax sa langis sa panahon ng krisis ay isang praktikal na tugon sa global economic shocks.
Kailangang balansehin ng mga gumagawa ng patakaran ang disiplina sa pananalapi at ang agarang kapakanan ng mga sambahayan at negosyo na pinapasan ang epekto ng pagtaas ng presyo ng langis dahil sa mga tensiyon sa geopolitics.
Suportado ng FINEX ang panukalang batas na sinertipikahan bilang urgent ni President Ferdinand Marcos Jr. na magbibigay kapangyarihan sa Pangulo na pansamantalang suspindehin ang excise tax sa mga produktong petrolyo kapag umabot sa itinakdang $80 per barrel threshold ang presyo ng langis sa mundo. Ang mekanismo ay naka-base sa malinaw na patakaran at may hangganan sa oras. Tinitiyak na ang tulong ay ipinatutupad lamang sa mga natatanging pangyayari at awtomatikong maibabalik kapag bumaba na ang presyo.
Makatuwiran ang ganitong safeguard. Halos lahat ng langis ng Pilipinas ay iniimport, kaya labis ang epekto sa ekonomiya kapag tumaas ang presyo nito. Kapag sumirit ang presyo, nararamdaman agad ito sa pamasahe, pamamahagi ng pagkain, at produksiyon ng koryente na nagdudulot ng pagtaas ng inflation.
Gayunpaman, may ilang ekonomista na nagbabala laban sa suspensiyon ng excise tax na ipinataw sa ilalim ng Tax Reform for Acceleration and Inclusion o TRAIN Law. Ayon sa kanila, maaaring mabawasan nang malaki ang kita ng gobyerno na ginagamit sa imprastruktura, serbisyong panlipunan, at mga targeted na tulong sa mahihirap. Bukod pa rito, mas nakikinabang ang mga mayayamang motorista kaysa sa mabababang-kita na sambahayan. Ayon sa kanila, imbes na suspindehin ang buwis, mas mainam ang direktang cash transfer o subsidiya sa transportasyon bilang mas tumpak na tulong sa mga pinaka-apektado.
Bukod sa fuel excise tax, lumalakas din ang panawagan para pababain ang 12% value-added tax (VAT) sa ilalim ng National Internal Revenue Code of the Philippines. Maraming mamamayan ang nagsasabing mataas na ito kumpara sa ibang bansa sa Asia, at patuloy pa rin ang alegasyon ng pag-aaksaya at korupsiyon sa paggamit ng pondo ng gobyerno. Kapag malalaki ang badyet sa imprastruktura ngunit may mga proyekto tulad ng flood control na hindi natatapos, tanong ng mga tao kung tama ba ang paggamit sa kanilang buwis.
Para sa marami, ang pagbabawas ng VAT ay hindi lang panukalang pang-ekonomiya kundi isang moral na panawagan: kung palaging nasasayang o nadidivert ang pondo ng gobyerno sa mga tiwaling opisyal at kontratista, karapat-dapat ang mamamayan na makatanggap ng konkretong tulong. Ayon sa mga tagapagtaguyod, kahit bahagyang pagbaba ng VAT sa 10% ay makakatulong sa mga konsyumer at maliliit na negosyo, at magpapakita ng pagkilala ng gobyerno sa inis ng mamamayang pakiramdam ay sobra ang binabayad ngunit kulang ang natatanggap.
Tunay ngang ang 12% VAT ng Pilipinas ang pinakamataas sa ASEAN region: sa Indonesia, 11%; sa Vietnam, Cambodia, at Laos, 10%; sa Singapore, 9%; at sa Thailand, 7% lang. Naglalarawan ito kung bakit maraming Pilipino ang pakiramdam ay labis ang buwis kumpara sa kanilang mga karatig-bansa.
Sa ganitong konteksto, malinaw na nararapat bigyan ng agarang lunas ang mamamayan sa pamamagitan ng pansamantalang suspensyon ng excise tax at konsiderasyon sa pagbawas ng VAT. Hindi lamang ito magaan sa bulsa ng mga Pilipino, kundi magpapalakas din ng tiwala sa pamahalaan at magbibigay-hudyat ng responsableng paggamit ng buwis.
***The views expressed herein are his own and do not necessarily reflect the opinion of his office as well as FINEX. For comments, email nextgenmedia@gmail.com. Photo is from Pinterest.