May 27, 2026 l Pilipino Mirror
Noong nakaraang Sabado, Mayo 23, 2026, may naganap na isang pambihirang sandali na masasabi kong once-in-a-lifetime event para sa isang golfer.
Hindi ko man ito personal na nakita, pero biglang sumabog ang notifications sa Viber chat group ng aming koponan. Doon ko nabasa ang anunsiyo, kasama ang litrato ni John Sicat na abot-langit ang ngiti—nakasuwerte pala ang aming Team Captain ng isang hole-in-one sa 18th hole! Par-3 ito at may layong 170 yards bago marating ang green.
Habang nakatitig ako sa litrato niya, naglaro agad sa imahinasyon ko kung paano niya ito ginawa: parang nakikita ko na naglabas si John ng 21-degree Rescue club, pinuwesto ang tayo, at magaan na nag-swing. Sa isip ko, narinig ko pa ang saktong-sakto na tunog ng hataw, ang tuwid na lipad ng bola, at ang dire-diretsong pagpasok nito sa cup. Isang perpektong hole-in-one!
Habang tinititigan ko ang picture na ’yon sa Viber, bigla akong napaisip. Kung mga sampu o dalawampung taon ang nakalipas, malamang 7 o 8 iron ang gagamitin ng isang katulad ni John para maabot ang ganoong kalayo. Pero nagbabago ang panahon at ang lakas ng katawan.
Magkasing-batch lang kami ni John (mas bata lang siya nang kaunt), at pareho na kaming naglalaro sa “senior golf.”
Yan ang tawag para sa aming mga lampas 55 taong gulang na. Iba na ang golf kapag senior ka na. Hindi na ito sa lakas ng palo; dadaanin mo na sa diskarte, tumpak na taya, at pagpapakumbaba.
Kamakailan nga, tinuruan ako ni John kung paano umahon sa sand trap o yung parteng may buhangin. Hanggang ngayon, hirap pa rin akong umahon doon sa isang palo lang. Kaya naman pilit ko pa ring pinapraktis iyan ng ilang oras para lang makatipid sa dami ng palo at hindi masira ang scorecard ko. Pero doon naman masaya, di ba? Ang pag-eensayo at ang mismong paglalaro. Para itong pakikipag-usap sa sarili mo—kung hanggang saan ang kaya mo at kung gaano katindi ang tiyaga mo. Walang “natural” na magaling agad kung walang tiyaga sa pagpalo.
Ang matinding shot na iyon ni John, habang iniisip ang edad naming mga senior golfer, ay nagpaalala sa akin sa lumang pelikula noong 1984, ang The Natural na ginanap ni Robert Redford. Noong ginawa ang pelikulang ’yon, 47 taong gulang na si Robert Redford. Pero ang galing, kasi gumanap siya bilang isang 35-taong-gulang na sikat na manlalaro ng baseball na gumagawa ng matinding comeback. Ginamit niya ang kanyang likas na pagiging atleta para makayanang gawin ang mga mabibigat na kilos sa pelikula. Ipinakita roon ang buhay ng karakter noong 19-anyos pa lang siya, at biglang talon paglipas ng 16 na taon nung 35 na siya. Katunayan na kahit malapit na siyang mag-singkwenta noon, mukha pa rin siyang bata, malakas, at natural kung kumilos dahil sa disiplina sa katawan.
Nang maisip ko si John na bumanat ng 170-yard shot gamit ang Rescue, parang eksena lang sa pelikulang ’yon. Paalala lang na ang edad ay numero lang talaga kapag hinaluan mo ng diskarte, karanasan, at tamang diskarte sa buhay.
Noong lumabas ang pelikulang The Natural noong 1984, nag-aaral pa ako sa UPLB, nasa second year. Noon, habang napapaligiran ng mga puno sa Elbi, pangarap ko pa ring makapaglaro ng golf habang nag-aaral. Pero iba ang realidad, at naniwala ako sa payo ng tatay ko: mag-pokus muna sa pag-aaral para makakuha ng magandang posisyon sa trabaho pagka-graduate.
Kung tutuusin, talagang mamahaling palakasan ang golf hanggang ngayon. Kaya nga hindi ko ito nagawang laruin noong nasa kolehiyo o kahit nung kapapagtapos ko pa lang; bukod sa napakagastos, nangangailangan din ito ng napakahabang oras para sa pag-eensayo. Kaya para manatiling fit at makakilala ng mga bagong kaibigan sa trabaho, lumipat muna ako sa ibang sports. Dito ako napasabak sa badminton, tennis, pagtakbo, basketball, at nung lumaon, sa mga golf tournament na pa-premyo ng aking mga bangkong pinagtrabahuan.
Dahil nagtapos ako sa kurso ng Agrikultura, ang pangarap ko talaga noon ay magkaroon ng sariling negosyong pang-bukid pagtapak ko ng edad 50. Pero mapagbiro ang buhay. Ilang taon lang akong nagtrabaho sa agrikultura dahil bigla akong dinala ng tadhana sa mundo ng banking at buhay-opisina. At dahil alam kong mahalaga ang mabuting asal para magtagumpay ang isang ehekutibo, sinisiguro kong natututunan ito sa paraang pagsali sa mga formation ng Opus Dei. Gusto ko kasing maging matibay ang pundasyon ng buhay ko.
Noong kabataan natin, hindi talaga maiwasang mag-alala sa hinaharap at matakot na baka hindi mangyari ang mga inaasahan natin sa buhay. Para nga itong golf—ang dami-dami mong oras na ginugugol sa pagpraktis sa driving range, pero pagdating ng totoong laro o pag-ikot mo sa course, madalas hindi pa rin lumalabas ang inaasahan mong score. Pero kahit ganoon, bumabalik pa rin tayo para sa susunod na laro, at ine-enjoy na lang natin ang bawat palo na ginagawa natin, anuman ang maging resulta.
Para mabuhay at umasenso, kailangan kong mag-aral ulit habang nagtatrabaho. Naaalala ko pa, puyatan ako gabi-gabi bilang batang bangkero para lang intindihin ang mga worksheet sa finance. Dahil agrikultura ang background ko, ang pagtingin sa mga financial statement noon ay parang pagbabasa ng wikang alien! Kaya pinagtiyagaan kong aralin ang mga libro at nakinig ako sa mga turo ng tatay ko na isang CPA.
Ang sikreto? Praktis, sipag, at paulit-ulit na praktis. Para itong pag-swing sa golf; paulit-ulit kong binasa ang mga numero hanggang sa naintindihan ko na sila. Ngayon, paglipas ng 42 taon mula nung kolehiyo ako, kayang-kaya ko nang magbasa ng mga financial statement na parang nagbabasa lang ng paborito kong kuwento, at kaya ko na rin itong ituro. Ang galing na tila “natural” ay bunga lang pala ng libo-libong oras ng puyat at tiyaga.
Ngayon, habang papalapit na ako sa edad na 60, napapatingin ako sa likod at nakikita ko kung paano nagdugtong-dugtong ang mga bahagi ng buhay ko. Totoo na sa edad na ito, parang mas maikli na ang hinaharap kumpara noong 20-anyos pa lang ako sa UPLB. Mas nararamdaman mo ang takbo ng oras; may mga kaibigan na tayong nauuna, at mas malaki na ang tsansa na may mawala sa mga kakilala natin.
Pero hindi ibig sabihin nito ay mawawalan na tayo ng pag-asa. Mas dapat nga nating sulitin ang buhay. Dito pumapasok ang mas malalim kong misyon ngayon: ang maging gabay at mentor para sa mga kabataang nangarap magtagumpay sa mundo ng negosyo. Kapag nakikipag-usap ako sa mga “aspiring young entrepreneurs o executives,” palagi kong ipinapaalala sa kanila na walang shortcut sa tagumpay. Ang dunong sa pagnenegosyo, tulad ng tamang swing sa golf, ay hindi nakukuha sa tsamba o sa isang upuan lang. Kailangan ng disiplina sa araw-araw na pag-aaral, lakas ng loob na tanggapin ang pagkakamali, at higit sa lahat, ang walang-pagod na pagpraktis.
Naniniwala ako na walang pinipiling edad ang pagkatuto o pag-unlad, at lalong walang pinipiling edad ang pagbabahagi ng kaalaman. Hindi pa huli ang lahat para magnegosyo o sumubok ng bago. Marami pa tayong magagandang taon sa unahan natin para hubugin ang susunod na henerasyon ng mga pinuno sa negosyo.
Gaya sa golf, ang bawat isa sa atin ay kailangang matutong makibagay at humanap ng paraan para itaguyod ang pamilya sa pangmatagalang paraan. Ang pag-aaral ng bagong skill at ang pag-akay sa iba ay hindi humihinto dahil lang nag-retire o “senior” ka na. Ngayon, mas marami na akong oras mag-golf, pero nakatutok din ako sa mga aktibidad sa negosyo at pag-mentor—dahil dito ako patuloy na natututo, nananatiling kapaki-pakinabang, at nagiging mas mabuting tao.
Gumamit si John ng Rescue club para sa kanyang hole-in-one dahil alam niya kung ano ang angkop sa kakayahan niya ngayon. Sa parehong paraan, dapat nating gamitin ang anumang tool, karanasan, o diskarte na mayroon tayo para maging makabuluhan ang ating pagtanda at para maitaas ang antas ng mga kabataang sumusunod sa ating mga yapak. Kayang-kaya nating magtagumpay at makabuo ng legacy, basta may sipag sa araw-araw, pokus sa pangarap, at gabay para sa pamilya at marangal na negosyo.
Ang matuto, magpraktis nang may tiyaga, at ibahagi ang alam natin sa mga mas bata upang sila naman ang umasenso—iyan ang tunay na sikreto para mabuhay nang natural, may saysay, at masaya.
***The views expressed herein are his own and do not necessarily reflect the opinion of his office as well as FINEX. For comments, email carlosrheal@yahoo.com. Photo is from Pinterest.