April 15, 2026 l Pilipino Mirror
Bawat linggo habang tumataas ang presyo ng langis, iisa ang naririnig ng mga Pilipino: pandaigdigan ito, hindi maiiwasan, wala tayong magagawa. Ngunit ang pagiging “hindi maiiwasan” ay nagiging excuse para sa kawalan ng aksiyon.
Matagal nang nakatali ang Pilipinas sa ortodoksiya ng deregulasyon mula nang ipasa ang Oil Deregulation Law of 1998, at ipinagmamalaki ang pagpapairal ng market forces. Ngunit ang merkado, gaya ng bagyo, ay walang pakialam sa mga walang masisilungan. Habang ang ating mga karatig-bansa ay pinahihinahon ang pabago-bagong galaw ng presyo sa pamamagitan ng subsidiya at strategic reserves, nananatili tayong nakakapit sa isang ideolohiyang araw-araw binabayaran ng mga ordinaryong commuter.
Hindi lamang ang pag-asa sa inaangkat na langis ang ugat ng ating kahinaan; ito rin ay ang kawalan ng malinaw na panangga laban dito. Ang paghina ng piso ay lalo pang nagpapabigat sa pasanin. Ito’y nagiging problema ng bawat pamilya sanhi ng mga kaguluhang nagaganap sa malalayong lugar. Dagdag pa rito ang ating geography bilang isang archipelago na naghahati-hati sa distribusyon at nagpapataas ng gastos bago pa man makarating ang gasolina sa mga estasyon.
Sa ganitong konteksto, ang deklarasyon ng isang pambansang state of energy emergency ay hindi dramatikong hakbang kundi isang nahuling pagkilala sa ating estruktural na kahinaan. Isa itong senyales na kikilos ang buong makinarya ng pamahalaan upang patatagin ang supply at maibsan ang epekto sa demand.
Ang Financial Executives Institute of the Philippines (FINEX) ay nagpahayag ng suporta, na itinuturing itong kinakailangang hakbang upang maibalik ang kumpiyansa at disiplina sa gitna ng matinding pagbabago. Ngunit ang ganitong mga deklarasyon ay dapat lumampas sa simbolismo; kung walang malinaw na implementation schedule at pananagutan, maaari lamang itong maging dagdag na retorika sa pasan ng publiko.
Kapansin-pansin din ang hakbang ni Energy Secretary Sharon Garin kamakailan lang. Nanawagan siya sa mga kompanya ng langis na i-unbundle ang presyo ng fuel bilang isang pagsasanay sa transparency na parehong politikal at pang-ekonomiya. Sa paghingi ng malinaw na breakdown ng gastos mula sa importasyon at pagpoproseso hanggang distribusyon, buwis, at retail margins – sinisikap ng Department of Energy na liwanagin ang matagal nang malabong sistema. Saan nga ba napupunta ang pagtaas ng presyo? Sino ang sumasalo nito, at sino ang nagpapasa sa konsyumer?
Sa ilalim ng deregulasyon, kadalasang natatabunan ang mga tanong na ito ng market jargon. Ngunit ang transparency, kung maisasagawa nang maayos, ay maaaring magbago ng tiwala ng publiko at direksyon ng polisiya.
Pinipilit nito ang pananagutan hindi lamang sa pribadong sektor kundi pati sa estado, na may malaking bahagi sa presyo sa pamamagitan ng buwis at iba pang singil.
Kahapon nagkaroon ng double-digit rollback sa diesel. Kauna-unahang beses ito mula nang nag-umpisa ang giyera ng Estados Unidos at Israel laban sa Iran. Nagbigay ng panandaliang ginhawa ang rollback, ngunit tila kulang ito kung ihahambing sa sunod-sunod na pagtaas mula pa noong Pebrero 28. Ang unti-unting ibinabalik ay hindi kailanman sapat upang tumbasan ang biglaang pagtaas.
Ngunit mahalaga ang mga desisyong pampatakaran. Ang pagsasabing wala nang magagawa ay isa ring desisyon – isang tahimik na pagpayag sa kasalukuyang kalagayan. Ipinakita na ng ibang bansa dito sa Southeast Asia na ang interbensyon ay hindi kailangang magdulot ng distorsyon; maaari itong mangahulugan ng proteksyon, maingat na pagsasaayos, at paghahanda.
Kung gayon, ang tanong ay hindi kung bakit tumataas ang presyo kundi kung bakit nananatili tayong hindi handa sa tuwing ito’y nangyayari makalipas ang ilang mga dekada. Hangga’t hindi ito nasasagot, ang bawat pagtaas ng langis ay hindi lamang magmumukhang panlabas na dagok kundi isang pagkukulang sa disenyo ng ating ekonomiya.
***The views expressed herein are his own and do not necessarily reflect the opinion of his office as well as FINEX. For comments, email nextgenmedia@gmail.com. Photo is from Pinterest.